STRONA GABINETÓW PARTNERSKICH ORAL-B

Czym jest biofilm i czy może być niebezpieczny dla naszych zębów?

7 lutego 2020

Czym jest biofilm i czy może być niebezpieczny dla naszych zębów?

Drobnoustroje w naturalnym środowisku mogą występować w dwóch postaciach; jako plankton czyli pojedyncza komórka lub jako zorganizowane, osiadłe kultury, tworząc błonę biologiczną nazywaną biofilmem.

Biofilm występujący w jamie ustnej nosi nazwę płytki bakteryjnej. Płytka powstaje przez warstwowy wzrost drobnoustrojów zorganizowanych w mikrokolonie.

Zaraz po umyciu zębów do ich powierzchni przyczepiają się jako pierwsze składniki śliny (głównie glikoproteiny), stanowią one tak zwaną błonkę nabytą. Kolejny etap to zasiedlanie błonki nabytej przez bakterie niepróchnicotwórcze i próchnicotwórcze.  Bakterie te w wyniku przemiany materii tworzą wielocukry, które budują macierz (rusztowanie płytki nazębnej) i wraz z komórkami nabłonka oraz innymi składnikami tworzą dojrzały biofilm.

W fazie początkowej kiedy nasze zęby pokrywa błonka nabyta sytuacja jest dla nas korzystna ponieważ struktura ta chroni powierzchnię zębów przed niekorzystnym oddziaływaniem kwasów pochodzących np. z soków owocowych czy innych napoi lub jedzenia. Sytuacja ulega zmianie już w kilka godzin po wytworzeniu błonki nabytej, rozpoczyna się wówczas proces jej kolonizacji przez bakterie. Bakterie będące w postaci biofilmu  tworzą doskonale zorganizowaną, dynamiczną społeczność, w której różne gatunki współpracują ze sobą w procesie rozkładu substancji organicznych i pozyskiwania energii. Dojrzały biofilm/płytka nazębna odgrywa istotną rolę w etiologii próchnicy zębów. Mając na uwadze wieloczynnikową naturę choroby próchnicowej, w której mikroflora i podatne tkanki zęba wzajemnie na siebie oddziałują przy częstym spożywaniu węglowodanów, które ulegają fermentacji, czy zmiany w wydzielaniu śliny, próchnica jest następstwem zachwiania naturalnej równowagi stałej mikroflory biofilmu, jakim jest płytka nazębna. Zagraża to nie tylko zdrowym powierzchniom zębów, ale może również rzutować na powodzenie leczenia stomatologicznego.

 To jeszcze nie koniec…  W jamie ustnej mamy do czynienia z dwoma rodzajami płytki bakteryjnej : nad- i poddziąsłowej.

Biofilm znajdujący się powyżej linii dziąseł czyli na zębie różni się od tego występującego poniżej linii dziąseł czyli w szczelinie dziąsłowej i na korzeniu zęba. Naddziąsłowa płytka bakteryjna jest zdominowana przez Gram-dodatnie paciorkowce, takie jak Streptococcus mutans, S. salivarius, S. motis i Lactobacillus, natomiast poddziąsłowa przez bakterie Gram-ujemne anaerobowe, np. Actinobacillus, Campylobacter spp., Fusobacterium nucleatum, Porphyromonas gingivalis. Warto pamiętać, że przyczyną próchnicy jest zwykle naddziąsłowy biofilm, poddziąsłowy zaś wiąże się z zapaleniem dziąseł i chorobami przyzębia.

W związku z powyższym istotna jest domowa kontrola mechaniczna i chemiczna biofilmu w jamie ustnej poprzez codzienne oczyszczanie powierzchni międzyzębowych za pomocą nici lub szczoteczek międzyzębowych oraz dwukrotne, codzienne szczotkowanie zębów szczoteczką z użyciem pasty z fluorkiem.

hig.stom. Katarzyna Ostrowska, na co dzień pracuje w klinice MichalskiMed w Gorzowie Wlkp. Prezes Sekcji Profilaktyki i Promocji Zdrowie Polskiego Towarzystwa Stomatologicznego. Autorka publikacji w branżowej prasie medycznej, współautorka książki „Vademecum asysty dentystycznej. Profilaktyka w gabinecie”, oraz „Ortodoncja dla higienistek stomatologicznych”. Zaangażowana w powstanie książek: „Dlaczego dorośli mają takie dziwne zęby?” oraz „Dlaczego dzieci jedzą śmieci?” Anny Poznańskiej, autorka porad w obu książkach. Mama trójki urwisów.